Havaların
ısınması ile birlikte ortaya çıkan enfekte keneler tarafından ile insanlara bulaştırılan ve ölümlere neden
olan Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığına karşı tüm vatandaşlarımızın daha
duyarlı olmaları gerekmektedir.
Dünyada
hastalık sıklıkla Afrika, batı Asya ile Ortadoğu ve doğu Avrupa'da
görülmektedir. Kırım-Kongo hemorajik ateş virüsünün Bulgaristan, Makedonyada,
Pakistan, Irak, Afganistan, İran, Kosova, Kazakistan, Sahra altı Afrika
ülkeleri, eski Sovyetler Birliği,Yugoslavya, Yunanistan, Arap yarımadası,
Dubai, Kuveyt, Çin ve Moritanya’da salgınlar yaptığı bildirilmiştir. Ülkemizde Amasya,
Ankara, Bolu, Çankırı, Çorum, Erzurum, Giresun, Gümüşhane, Karabük, Kastamonu,
Ordu, Samsun, Sivas, Tokat ve Yozgat illerinin yer aldığı Kelkit Vadisi ve
Çekerek Vadisi olarak adlandırılan bölgemizde yaygın olarak görülmektedir.
Kırım Kongo
Kanamalı Ateşi Hastalığı, enfekte keneler ile insanlara bulaşan zoonoz viral
bir hastalıktır. İnsanlar keneler tarafından ısırılarak veya kenenin ısırmış
olduğu evcil hayvanların kan ve dokuları ile temas ederek hastalığa
yakalanırlar. Enfeksiyon kaynağı keneler, yaban hayatı ile iç içe olan, dağlık
yamaçlardaki meşelik ormanlara yakın yerlerden veya ormanlar içinde açılmış parçalı küçük tarım
arazilerinden insan ve evcil hayvanlara
tutunmaktadırlar. Bu nedenle konu insan ve hayvan sağlığı açısından önem taşımaktadır. Dünya üzerine 850 çeşit kene
türü mevcuttur. Bunlardan sadece 30 türü KKKA Hastalığını nakletmektedir.
Keneler uçan, zıplayan parazitler değildir. Dolayısıyla insan ve hayvanların
üzerine tırmanarak çıkarlar.
İlimizde
ekonomik anlamda büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmeciliği yoğun olarak
yapılmaktadır. İçinde bulunduğumuz mevsim dolayısıyla hayvancılıkla uğraşan
yetiştiricilerimizin yanında açık arazide piknik ve kamp yapan vatandaşların,
Veteriner Hekimlerin, sağlık çalışanlarının, mezbaha çalışanlarının , deri
sanayi çalışanlarının, ağaç kesim işçilerinin , avcıların , askerlerimizin bu
konuda dikkatli olmaları gerekmektedir.
İnsanlar
virüsü; Enfekte kenelerin yapışması/kan emmesi sırasında salgıladıkları tükürük
salgısı ile, Enfekte kenelerin çıplak elle ezilmesi sırasında temasla, Viremik
hayvanların kan ve dokuları ile temasla, Viremik hastalarla (kan ve diğer vücut
sıvıları)temas ile olmaktadır.
Kene ısırması
ile karşılaşan vatandaşlarımızın vücutları üzerinde gördükleri keneleri
öldürmemesi, patlatmaması, keneleri vücuttan uzaklaştırmak amacıyla üzerine
kolonya ve gazyağı dökmek gibi yöntemlere başvurmaması, kenenin üzerinde sigara
söndürülmemesi ve ateşle yakılmaması ve kenenin vücuttan en kısa zaman
içerisinde çıkartılması gerekmektedir. Vatandaşlarımız kene tarafından
ısırıldığında en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.
İnsanlarda;
hastalık ateş, üşüme-titreme yaygın kas ağrıları, bulantı-kusma, ishal,yüzde
kızarıklık, karaciğerde büyüme ve kanama ile kendini gösterir. Ateş, kırıklık,
kasağrısı, iştahsızlık, baş ağrısı, aşırı duyarlılık, sırt ağrısı, kol ve
bacaklarda ağrı, mide bölgesinde ağrı, bel bölgesinde ağrı gibi belirtiler ile
ani olarak başlamaktadır. Bazen bu bulgulara kusma, karın ağrısı ve ishal ilave
olabilmektedir. Gövde ve kol ve bacaklarda cilt içi kanama görülebilir. Burun
kanaması ve değişik alanlarda kanama bulguları bulunabilir. ( Detaylı bilgi
için Sağlık Bakanlığı )
İnsanlara KKKA
hastalığının önlenmesi ve aynı zamanda hayvanlarda paraziter hastalıkların ve
verim kaybının ortadan kaldırılması için hayvancılıkla uğraşan
yetiştiricilerimizin büyükbaş ve
küçükbaş hayvanlarını ve barınaklarını periyodik aralıklarla Veteriner
Hekimlerin önereceği antiparaziter ilaç ve yöntemlerle ilaçlamalıdırlar.
Kenelerin kış mevsiminde saklanabilecekleri yerler olan ahır ve ağıllardaki
kovuk , çatlak ve deliklerin kapatılarak sıvanması, badanalanması da kenelerle
mücadelede etkilidir.
Hayvancılıkla
uğraşanlarla açık arazide bulunan vatandaşlarımızın kol ve bacaklarını örtecek
şekilde giysiler giymeleri, yalın ayakla
toprak ve otlar üzerinde gezmemeleri, çok basit bir önlem olarak pantolon
paçalarını çorapların içerisine sokmaları kenelerden korunma için alınabilecek
önleyici tedbirlerdir. Ayrıca haşere kovucu repellent ilaçları vücuda ve
elbiselere sürülmesi de kenelerin vücuda yaklaşmasını engellemektedir. Kene
yapışmasından sonra kenenin virusu bulaştırması için belirli bir zamanın
geçmesi gerekmektedir. Bu nedenle arazide bulunan şahısların evlerine
döndüklerinde vücutta kene kontrolü yaparak yapışan bir kene varsa zaman
geçirilmeden uzaklaştırılması en önemli tedbirdir. Kene vücutta özellikle kulak
arkası, koltuk altı, göğüs ve göbek bölgesi, kasık bölgesi ve diz arkasına
yerleştiğinden özellikle bu kısımların kontrol edilmesi gerekmektedir.
Vatandaşlarımızın konu hakkında
hassasiyet göstermeleri sağlıkları açısından önemlidir.